Đường lún sau vài năm: có phải do làm ẩu?

Đi ngang một con đường làm xong được vài năm, thấy mặt đường lún xuống một chút, nhiều người nói liền: "Công trình này làm ẩu rồi." Tôi làm nghề đường từ năm 1996, nghe câu này nhiều lắm. Có trường hợp đúng là do làm không tới. Nhưng phần lớn, đường lún theo thời gian là chuyện tự nhiên của nền đất.

Đất không phải một khối đặc

Lấy một mẫu đất nguyên thủy lên mà xem. Trong đó có hạt đất, đá, cát, có nước, có lỗ rỗng, có không khí. Nó không đặc như cục bê tông.

Khi làm đường, mình đắp nền, lu lèn cho chặt. Nhưng lu lèn chỉ làm chặt được tới một mức. Phần còn lại là do thời gian và tải trọng.

Xe chạy hằng ngày là đang nén nền

Đường đưa vào sử dụng, xe cộ chạy qua lại mỗi ngày. Tải trọng xe dồn xuống, nén nước và không khí trong lỗ rỗng thoát dần ra, các hạt đất xích lại gần nhau. Nền đường vì vậy lún xuống từ từ. Người làm kỹ thuật gọi đó là lún cố kết.

Nói gọn: đường lún theo thời gian dưới tải trọng xe là điều hiển nhiên. Nhiều người không hiểu, thấy lún liền cho là công trình kém chất lượng. Như vậy là chưa đúng với bản chất của nền đất.

Vậy khi nào mới đáng lo?

Tôi không nói cứ lún là yên tâm. Lún cố kết thường đều, từ từ. Còn lún cục bộ, nứt gãy, sụt từng mảng thì phải kiểm tra lại: nền có được xử lý đúng thiết kế không, vật liệu đắp có đạt không, thoát nước có tốt không.

Người làm quản lý dự án phải phân biệt được hai chuyện này. Hiểu đúng bản chất thì mới giải thích được cho người dân, cho đoàn kiểm tra, và mới xử lý đúng chỗ khi có chuyện thật.

Đường lún chưa chắc là làm ẩu. Hiểu nền đất trước rồi hẵng kết luận.